مبانی هوش مصنوعی

Fundamentals of Artificial Intelligence

مقطع: کارشناسی گرایش: –
نوع درس: نظری تعداد واحد: ۳
پیش‌نیاز: برنامه‌سازی کامپیوتر، آمار و احتمال مهندسی هم‌نیاز: –

هدف کلی

هدف این درس آشنا نمودن دانشجویان رشته‌های فنی و مهندسی با مفاهیم پایه و اصول روش‌های تحلیل داده‌ها و روش‌های هوشمند حل مسائل مهندسی با استفاده از رویکردهای پایه هوش مصنوعی، منطق فازی، فرآیند‌های تکاملی، و شبکه‌های عصبی مصنوعی می‌باشد. در تحقق این هدف، دانشجویان با ابزارهای نرم‌افزاری لازم برای استفاده از این روش‌ها آشنا می‌شوند.

سرفصل‌ها

  1. مقدمه‌ای بر هوش مصنوعی و هوش محاسباتی، چه چیزی هوش مصنوعی نیست؟
  2. عامل‌های هوشمند، الگوریتم‌های جستجو
  3. معرفی مفاهیم پایه یادگیری ماشین: ویژگی‌ها، بهینه‌سازی، رگرسیون، مسائل ارضای محدودیت، تابع هدف، تابع هزینه، تابع ضرر، نزول در راستای گرادیان
  4. آشنایی با مفاهیم دسته‌بندی و خوشه‌بندی، یادگیری باناظر، بی‌ناظر و تقویتی
  5. آماده‌سازی مجموعه داده، داده‌های نامتوازن، پرت، تحلیل مولفه اصلی (PCA)، بیش‌برازش، زیربرازش
  6. شاخص‌های ارزیابی و انتخاب مدل، پارامتر‌ها و ابرپارامتر
  7. درخت تصمیم، k میانگین (k-means) و k نزدیکترین همسایه (KNN)
  8. شبکه عصبی مصنوعی: معرفی نورون بیولوژیک، نورون‌های مصنوعی، تابع فعالیت، یادگیری، پرسپترون، پرسپترون چندلایه، آشنایی با شبکه‌های عمیق، شبکه عمیق پیچشی و همگشتی
  9. روش‌های فازی: مبانی نظری مجموعه‌های فازی، توابع تعلق، استنتاج در منطق فازی، قوانین فازی، سیستم‌های مبتنی بر دانش فازی، کنترل فازی
  10. روش‌های تکاملی: الگوریتم ژنتیک، بازنمایی، بازترکیبی، جهش و انتخاب، بهینه‌سازی گروه ذرات، بهینه عمومی، بهینه محلی، وزن اینرسی
  11. کاربردهای هوش مصنوعی: چند مثال پرکاربرد شامل پیش‌بینی بار، تحلیل خطا و ناهنجاری، پردازش زبان طبیعی، پردازش تصویر و مثال‌های دیگر متناسب با رشته دانشجویان

انتظار‌ می‌رود در ارائه بخش آخر درس، متناسب با رشته دانشجویان مثال‌های مرتبط انتخاب و ارائه شود. در ضمن مثال‌های این بخش عمدتا با استفاده از نوت‌بوک‌های موجود در jupyter. org قابل انجام بوده و نیازی به برنامه‌نویسی از صفر نخواهند داشت.

ارزیابی پیشنهادی

  • تمرین‌ها و پروژه: ۳۰ درصد نمره
  • آزمون‌های میان‌ترم و پایانی: ۷۰ درصد نمره

منابع پیشنهادی

  1. E. Hossain. Machine Learning Crash Course for Engineers. Springer, 2024.
  2. R. Kruse, S. Mostaghim, C. Borgelt, C. Braune, and M. Steinbrecher. Computational Intelligence: A Methodological Introduction. 3rd edition, Springer, 2022.
  3. A. Géron. Hands-On Machine Learning with Scikit-Learn, Keras, and TensorFlow: Concepts, Tools, and Techniques to Build Intelligent Systems. 3rd Edition, O'Reilly Media, 2022.
  4. A. Lindholm, N. Wahlström, F. Lindsten, and T. B. Schön. Machine Learning: A First Course for Engineers and Scientists. Cambridge University Press, 2022.